Je darmen: het brein in je buik

“Het gaat echt om een zorgelijke verslechtering”, zeggen onderzoekers van RIVM en Trimbos Instituut over de mentale gezondheid van Nederlanders. Stress en somberheid nemen toe. Gelukkig kijken steeds meer wetenschappers verder dan het brein alleen en richten zich op een nieuwe speler in mentale gezondheid: de darmen. Die doen namelijk veel meer dan alleen ons eten verteren! Ze worden ook wel het tweede brein genoemd.

De darmen en hersenen praten voortdurend met elkaar via de darm-hersen-as. Dit is een tweerichtingssysteem waarbij zenuwen, hormonen en immuunsignalen betrokken zijn. Een belangrijke zenuw is de nervus vagus, die de hersenen met de darmen verbindt. Via deze verbinding beïnvloeden de darmen zelf en de stoffen die daar aangemaakt worden onder andere onze stemming, stressregulatie, slaap, eetlust en cognitief functioneren.

De stoffen die over de snelweg tussen de darmen en hersenen vervoerd worden, worden o.a. gemaakt door ons darmmicrobioom: miljarden bacteriën die in onze darmen leven. Iedereen heeft een eigen samenstelling van darmbacteriën, vergelijkbaar met een vingerafdruk, waardoor reacties op bijvoorbeeld voeding en stress verschillen. Welke bacteriën in onze darmen kunnen (over)leven hangt af van verschillende factoren, waaronder ons voedingspatroon.

Een Westers voedingspatroon, rijk aan bewerkte producten, suikers en ongezonde vetten, kan de diversiteit van het microbioom verminderen en ontstekingen aanjagen. Bacteriën die een minder gunstig signaal afgeven, krijgen dan sneller de overhand. Dit kan het risico op bijvoorbeeld stemmingsstoornissen vergroten.

Gelukkig werkt het ook de andere kant op: gunstige darmbacteriën kunnen goede stoffen aanmaken, zoals de ‘happy hormonen’: dopamine, serotonine, oxytocine en endorfine. Dopamine is betrokken bij motivatie en beloning. Serotonine helpt bij het reguleren van stemming, slaap en eetlust (90% van de aanmaak gebeurd in de darmen!). Oxytocine, het ‘knuffelhormoon’, speelt een rol bij vertrouwen en hechting. Endorfine werkt bijvoorbeeld als een natuurlijke pijnstiller en zorgt voor een gelukkig gevoel. Een gezond en gevarieerd microbioom ondersteunt de productie van deze stoffen en draagt bij aan een betere stressregulatie en mentale balans.

Wat kan je eten om je microbioom te ondersteunen?
✅ Eet elke week 25-30 verschillende soorten groenten, peulvruchten of fruit.
✅ Kies voor gefermenteerde voeding, deze leveren direct goede bacteriën aan je darmen. Denk aan yoghurt, kefir, zuurkool of tempeh.
✅ Eet verschillende zaden. Bijvoorbeeld elke dag 2 eetlepels in je yoghurt of kwark.
✅ Eet kleurrijk, lekker veel vezels, en gevarieerd. Kleine toevoegingen kunnen al verschil maken.
✅ Minder vaak eten geeft je darmen de kans om zich “op te schonen” en stimuleert de diversiteit van je bacteriën.

Goede voeding verdient een plek in de strijd tegen de verslechterende mentale gezondheid van onze bevolking. Wat leg jij vanavond op je bord?