VL Column: De pijnlijke realiteit van eenzaamheid

Eenzaamheid is net zo ongezond als elke dag 15 sigaretten roken.

Ik ken de studies.
De cijfers.
De conclusies.

Maar wat betekent dat nou eigenlijk echt?

Het is een ver-van-je-bed-show.
Totdat dat ineens niet meer zo is.

Maandenlang ligt mijn oma op de bank.
Ze is 83 en woont alleen.
Haar hele leven lang heeft ze geen pil geslikt. Ze is gezond.
Vijf jaar geleden overlijdt mijn opa.
Ze slaat zich er doorheen.
Ook al is “de lol er wel vanaf”.

Maar het laatste jaar zegt ze steeds vaker afspraken af.
Auto rijden durft ze niet meer. De vervangende regiotaxi is ook te veel.
Ze komt niet naar onze jaarlijkse Paasbrunch. En ook niet naar de verjaardag van mijn tweelingbroer en mij. Op de koffie gaan bij vrienden doet ze niet meer. De fiets blijft in de schuur.
Haar wereld wordt steeds kleiner. Tot het alleen nog de vier muren van haar huis is.

Ze voelt zich slecht. Iedere dag een beetje meer.
De lijst met lichamelijke klachten breidt zich langzaam uit.

Angst en paniek voeren de boventoon.
Eten lukt niet meer.
Huilen ook niet.
Alles doet zeer.

Ze valt kilo’s af.
Durft de trap niet meer op.
Is verward.
En vooral chronisch overprikkeld.
Ze zit in een negatieve spiraal die naar beneden dendert.

Tientallen telefoontjes en bezoeken aan de spoedeisende hulp volgen.
Verschillende medicatie wordt voorgeschreven.
Mijn moeder probeert van alles en nog wat. Regulier en alternatief. Van de geriater tot de osteopaat.
Niks werkt.

“Ben je dan echt niet eenzaam, oma?”
Vragen we haar minstens tien keer.
“Nee hoor, ik denk het niet”, blijft ze zeggen.
We geloven het niet.
Het grootste deel van de tijd is ze alleen. En zodra bezoek op het punt staat van weggaan slaat haar gedrag om als een blad aan een boom.

Ze holt achteruit. Mijn moeder belt zich een slag in de rondte voor ondersteunende zorg. Thuiszorg. Of een plek in een verzorgingstehuis. Iets. Het kan zo niet meer verder. Ze kwijnt weg.

Totdat ze op een woensdagochtend, na het zoveelste spoedbezoek van een arts, gebeld wordt. Er is een crisisplek in een verzorgingstehuis in de buurt gevonden. Ze pakken haar spullen in en gaan.

Één dag later. Mijn moeder leest de update in het dossier van mijn oma. “Mevrouw ligt niet meer in bed, is gezellig aanwezig in de woonkamer, helpt met afruimen en krijgt zelfs de meest teruggetrokken buurman aan de praat.” 

Ze eet weer wat. Samen, aan tafel. Kaarsrecht zit ze, ook nog. En ze is sinds maanden weer naar buiten geweest om de eendjes te voeren, met de buurvrouw.

We staan versteld.

Ze is nog niet de oude, maar we hebben weer een beetje hoop. Nooit meer zal ik de impact van eenzaamheid onderschatten.